وقتی گاوها گاز می‌گیرند: نبرد با آروغ‌های متانی و دامداری هوشمند

بیا رو راست باشیم، گاوها مهندسان بی‌سروصدای گازهای گلخانه‌ای هستند. یک گاو شیرده با آن شکم بزرگ و هاضمه خاصش، روزی ۲۰۰ تا ۵۰۰ لیتر متان آروغ می‌زند. یعنی انگار یک خودروی سواری را روشن گذاشته‌ای و ولش کرده‌ای. صنعت دامداری مسئول ۱۴ درصد کل گازهای گلخانه‌ای جهان است. اما به جای اینکه کلا گوشت و شیر را ببوسیم و کنار بگذاریم، دانشمندان دارند راهکارهایی پیدا می‌کنند که گاو را نگه دارند و متانش را خفه کنند.

در نیوزلند که تعداد گوسفند و گاوها چند برابر جمعیت انسان است، محققان یک ماسک مخصوص برای گاو ساخته‌اند که روی پوزه نصب می‌شود و متان آروغ را اکسید کرده و به کربن‌دی‌اکسید (که اثر گلخانه‌ای کمتری دارد) تبدیل می‌کند. یک شرکت بریتانیایی هم افزودنی غذایی به نام «برومینوفرم» ساخته که اگر به جیره گاو اضافه شود، باکتری‌های تولیدکننده متان در شکمبه را فلج می‌کند و تولید متان را تا ۳۰ درصد کم می‌کند، بی‌آنکه به سلامتی گاو صدمه بزند.

اما جذاب‌ترین نوآوری، بند هوشمند گردن گاو است. حسگری که مدام الگوی آروغ زدن گاو را ثبت می‌کند. اگر گاوی بیش از حد نرمال آروغ بزند، یعنی جیره‌اش به هم ریخته یا بیمار است. دامدار اعلان را روی گوشی می‌گیرد و فوری جیره را اصلاح می‌کند. یعنی آروغ زدن دیگر فقط بو ندارد، یک داده حیاتی است. کره جنوبی هم طرحی آزمایشی دارد که در آن فضولات گاوی را در مخازن بیوگاز تخمیر می‌کنند و از متانش برق تولید می‌شود؛ جالب اینکه با فروش برق حاصل از مدفوع، هزینه برق خود گاوداری صفر می‌شود.

حتی منوی غذایی گاوها هم دارد دستخوش تغییر می‌شود. محققان استرالیایی نوعی جلبک دریایی قرمز به نام «آسپارگوپسیس» را در جیره دام مخلوط کرده‌اند که ماده‌ای به نام برموفرم دارد و متان را تا ۹۸ درصد کاهش می‌دهد! اما برداشت انبوه این جلبک چالش بزرگ بعدی است. خلاصه اینکه، گاوها دارند از متهمان اصلی گرمایش زمین به همکاران اقلیمی بدل می‌شوند. شاید روزی کنار قیمت شیر روی قفسه نوشته شود: «این شیر با آروغ خنثی تولید شده است.»